Tülay


 * __THE OPEN AND DISTANCE UNIVERSITIES IN PAKİSTAN__**

**ALLAMA IQBAL OPEN UNIVERSITY(AIOU) ** Allama Iqbal Açık Üniversitesi, temel düzeyden doktoraya kadar birbirinden farklı birçok dalda eğitim veren bir uzaktan eğitim kurumudur. Üniversite mektuplaşma, radyo-televizyon yayınları, kendi kendine öğrenmeye dayanarak hazırlanan ders kitapları ve okuma materyalleri, öğrencilerin yaşadıkları bölgelere yakın yerlerde tutulan yarı-zamanlı eğitimcileri kullanır.

Allama Iqbal Açık Üniversitesi 1974 yılında İnsanların Açık Üniversitesi(People’s Open University) adı ile kurulmuş, daha sonra 1977 yılında milli şair ve filozof olan Allama Muhammad Iqbal’in ilk yüzüncü yıldönümü arifesinde üniversitenin adı Allama Iqbal Açık Üniversitesi olarak yenilenmiştir. Temel amacı kitlelere ve evlerinden, işlerinden ayrılamayan kişilere eğitim olanakları sunmaktır. Son 34 yılda üniversite, bu sözünden daha fazlasını yerine getirmiştir. Çalışan insanlar için eğitim olanakları açmış ve bayanlara kendi kapılarında giriş sunmuştur. Aynı zamanda kitle eğitimi alanında öncülük yapan bir çalışmadır. Üniversite, eğitimde giriş ve eşitlikçiliği artır ve de özellikle öğretmen eğitimi, yüksek eğitim ve diğer özelleşmiş profesyonel eğitimlerde öğrenim sunar. Bu girişimler, iş piyasasının gereksinimlerine cevap veren, ülkenin sosyo-ekonomik gelişimine katkı sağlamayı amaçlar. AIOU, 1974 yılında kurulduğu zaman dünyadaki ikinci, Asya ve Afrika’da ise birinci Açık Üniversite olmuştur. Son 34 yılda AIOU, uzaktan eğitimin milyonlara, özellikle bayanlar için yeni fırsatlar açtığını kanıtlamıştır. Uzaktan eğitim fikri, yoksulluk ve bayanların ihtiyaçları ile ilgili faktörler nedeniyle Pakistan’da büyük ilgi ve kabul görür. Okur-yazarlık, öğrenimini tamamlayanların etki alanı ve artan yüksek eğitim oranı, Pakistan’ın yoksul sınıflarında çok düşüktür. Yoksulluğun etkisi, formal eğitimin çok az kurulduğu kırsal bölgelerde daha fazladır. Pakistan’da özellikle kırsal bölgelerde yoksulluk ve muhafazakâr gelenekler nedeniyle bayanlar için, okur-yazarlık ve eğitim oranı düşüktür. Eski geleneklerin baskısı altındaki birçok muhafazakâr ebeveyn kızlarının okula gitmesine izin vermez. AIOU, uzaktan eğitim sistemi ile böylece, bu evden çıkamayan kızlara ve kadınlara eğitim fırsatları sunmuştur. Bu, üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilerinin çoğunluğunun bayanlardan oluşmasın nedenini açıklamaktadır. AIOU ülke çapında çok büyük bir öğrenci sayısına uyum sağlar. 2005-2006 akademik yılı süresince kayıtlı öğrenci sayısı, 1200 kurstan daha fazlasında, 704,502’dir. Toplam kayıtlı öğrencilerin %64’ü kırsal bölgelerde yaşamakta ve %52’si bayanlardan oluşmaktadır. Bu gidişat, Allama Iqbal Açık Üniversitesinin her vatandaşa tüm seviyelerde eğitim hakkı sağladığını göstermektedir.
 * Kısa Tarihi **

Allama Iqbal Açık Üniversitesi’nin misyonu; · Evlerinden, işlerinden ayrılamayan insanlara eğitim olanakları sunmak, · Eğitim seviyelerini yükseltmeleri için geniş kitlelere olanaklar sunmak, · Öğretmenlerin yetiştirilmesi için fırsatlar sağlamak, · Öğrenme teknolojisi sınıflarında ve mesleklerinde, araştırmalar için hazırlık yapmada ve de bilginin yayılması ve geliştirilmesinde uygun bilgiler sunmak, · Sınavlar düzenlemek, dereceler, diplomalar, sertifikalar ve başka akademik ünvanlar vererek ödüllendirmektir.
 * Misyon **

Allama Iqbal Açık Üniversitesinin vizyonu: yüksek kalitede eğitimler ve öğrencilere bölgesel destekler sunarak mükemmel bir eğitim standardı sağlamak.
 * Vizyon **

Allama Iqbal Açık Üniversitesi uzaktan öğretim için çoklu ortam yaklaşımını benimsemiştir. Bu doğrultuda, özel ders kitapları ve kendi kendine öğrenme temeline dayanarak hazırlanmış okuma materyalleri gibi mektuplaşma materyalleri, radyo ve televizyon yayınları ve de öğrencilerin yaşadıkları yerlere en yakın yerlerden çalıştırılan yarı-zamanlı eğitimcilerden oluşan yaygın bir sistem kullanır.
 * Öğretim Yöntemi **

· **//Mektuplaşma Materyalleri: //**Mektuplaşma materyalleri üniversitenin ana hattını oluşturur. Bu materyaller, öğrencilerin evlerinde ve iş yerlerinde okuyacakları, özel olarak hazırlanmış ders materyalleri ve sonra da ek değerlendirme için hazırlanan ödevlerdir. Ders materyalleri, yorum ve açıklama gerektirmeyecek şekilde açık ve öğrenme etkinlikleri ile birlikte tasarlanırlar. Bu etkinlikler öğrencilerin öğrendiklerini yeniden üretmelerine olanak tanır. Çoğu mektuplaşma materyali, ödevler, soru kâğıtları, ödev listeleri materyalin nasıl inceleneceği ve ödevlerin nasıl hazırlanacağına yönelik yönlendirmeler ve de radyo-televizyon listeleri ile birlikte gelir. Bu materyaller öğrencilerin ilgilerine ve öğrenme stillerine hitap eder. Böylece, tüm yaşlardaki öğrenciler, yazılı materyalleri okumada kolaylık hisseder. Tüm dersler üniversitenin kendi matbaasında basılır. 2007 yılı süresince, AIOU matbaası 538.000 ders kitabı, 24.225.000 küçük kitapçık veya bildiri üretmiştir.

· **//<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Medya Desteği: //**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Üniversite medya ve teknolojiyi, öğrenciler, öğretmenler ve kurum arasındaki açıklığa köprü kurmak için kullanır. Deneyimli bir eğitim teknolojisi kurumuna sahiptir. Bu kurum, CD’leri, radyo ve televizyon programlarını çeşitli dersler için hazırlar. Aynı zamanda kendi AIOU FM radyo kanalına sahiptir. Radyo ve televizyon programları basılı materyalleri tamamlayıcı ve öğrencilerin öğrenmelerini artırmaya yardım niteliğindedir. Ayrıca TV ve radyo yayınları tüm ülke çapında yayına sahiptir böylece, ülkenin farklı bölgelerinde yaşayan tüm öğrencilere eşit erişim sağlamaktadır. Bunun yanında yayınlanan derslerin kopyaları, seçilmiş çalışma merkezinde mevcuttur ve öğrenciler ya da ilgilenen herhangi biri buralardan satın alabilir.

· **//<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Çalışma merkezleri ve Bilgi Teknolojisi: //**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Üniversitede çalışma merkezleri düşüncesi ilk olarak, öğretmenlik uygulamaları için o bölümün eğitim programlarında kullanılırdı. Öğrenciler, seçilen okullarda öğretmenlik uygulaması verilen programlara kayıt yaptırırlardı ve bu çalışma merkezlerine atanırlardı. Son zamanlarda, uygulamalı eğitim için bu çalışma merkezleri fikri, yaygın olarak bilgisayar bilimi ve bilgi teknolojileri gibi profesyonel ve teknik kurslarda kullanılmaktadır.

· **//<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Özel Dersler: //**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Dönem süresince öğrencileri yönlendirme için, mevcut her alanda kaliteli uzmanların listesinden, ülkenin her tarafında yarı-zamanlı eğitimciler belirlenir. Böylece bir grup öğrenci bir öğretmene/uzmana tahsis edilir. Bir öğrenci sürekli olarak, yazışma, kişisel ziyaretler ya da grupla yüz yüze olan özel ders süresince, yardım isteyebilir. Özel dersler, resmi eğitim kurumlarında kurulan bir çalışma merkezinde veya bölgesel ofislerde düzenlenir.

· **//<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Ödevler: //**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Her öğrenci, her program için kendisini değerlendiren eğitimci kimse ona iki ya da dört ödev sunmak zorundadır. Değerlendiren eğitimciler de olumlu yorumları ile öğrencilere geri dönüt verirler. Ödevler, öğrencilerin final değerlendirmesinin zorunlu bir parçasını oluşturur. Kredisiz kurslarda genelde ödev veya sınav zorunluluğu yoktur.

· **//<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Atölyeler/Uygulama: //**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Bazı kurslar için uygulamalı eğitimler, gerekli yetenekleri geliştirmek için çalışma merkezlerinde düzenlenirler. Öğrenciler, belirli konularda, kurs sonunda atölyelere katılmak zorundadırlar ve böylece öğrenciler, sadece kendi yaşıtlarıyla değil aynı zamanda uzmanlarla da etkileşimde bulunabilirler. Bu öğrenciler ayrıca atölye dönemi boyunca uyguladıkları ile ilgili sunum yapmak zorundadırlar.

· **//<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Yüz yüze Öğretim: //**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Son dönemlerde yoğun uygulamalı laboratuar işi veya beceri gelişmesini gerektiren kurslardan dolayı yüz yüze öğretim başlamıştır.

· **//<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Stajyerlik: //**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Endüstri veya işletmede kısa veya uzun dönem sürecinde, bilgisayar bilimleri, BBA ve MBA programları için geçerlidir.

· **//<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Final Sınavı: //**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Final sınavı, dönem sonunda, her ders için genel sınav modelinde uygulanır.

<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Allama Iqbal Açık Üniversitesi, yönetim kapsamında, yukarıdan aşağıya doğru hiyerarşik bir yapıyı benimemiştir. En üst düzeyde, rektör bulunur, Pakistanın cumhurbaşkanıdır. Sonrasında yetkili kişi olarak rektör vekili(pro-chancellor) gelir. Bu kişi milliyetçi ülkelerin bazı üniversitelerinde yetkili kişi olarak bulunur. Rektörün temsilcisi olarak ve üniversite konseyinin deneyimli başkanı olarak görev alır. Sonrasında ise yönetimin ana yapısını oluşturan yürütme kurulu gelir. Onun altında ise üniversitenin gerçek yönetici başkanı olan rektör yardımcısı görev alır. Üniversitenin diğer yetkili bölümleri olan, Seçim Kurulu, Mali Komite, Akademik Konsey, Fakülteler, Yönetim Bölümü, Servis Bölümleri ve Öğrenci Destek Servislerinin tümü rektör yardımcısına bağlı olarak çalışırlar. Bu doğrultuda Üniersitenin örgütsel yapısı, bürokratik bir model izlemektedir. Üniversitenin çalışma kültürü olarak endüstri kültürünü benimsediği söylenebilir. İş bölümü vardır ve her görev için ayrı bir bölüm oluşturulmuştur. Her bölümün ayrı bir yöneticisi, ayrı görevleri ve hedefleri belirtilmiştir.
 * <span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Yönetim Yapısı **

· <span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Akademik Bölümler, toplam 37 alan ve onların alt programlarından oluşmaktadır. · <span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Yönetimsel Bölümler, denetim bölümü, kayıt bölümü, mali ofis ve rektör yardımcısı ofisi olmak üzere dört bölüme ayrılmıştır. · <span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Servis Bölümleri, toplam 17 alt birimden oluşmaktadır. Her birimin birbirinden bağımsız ayrı bir görevi bulunmaktadır.
 * //<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Kurullar ve Komiteler: //**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Üniversitenin uzman ve yetkililerine bakıldığında 6 grupta toplandığı görülür.Bunlar, Yönetici Kurul, Akademik Kurul, Akademik Planlama ve Geliştirme, Mali Komite, Araştırma&Eğitim Teknoloji Komitesi ve Seçim Kuruludur. Her kurulun birinci yetkilisi rektör yardımcısıdır.
 * //<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Sorumlu Alt Sistemler: //**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;"> Üniversitenin alt sistemleri üç temel kategoriye ayrılmıştır.

<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Üniversitenin mali işlerinden, Mali Ofis, Denetim Bölümü ve en üstte de Mali Komite sorumludur. Mali ofiste, rektör vekili tarafından görevlendirilmiş bir mali işler sorumlusu bulunur. Temel sorumlulukları: ü <span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Mülkiyeti, mali durumları ve üniversitenin yatırımlarını yönetmek, ü <span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Üniversitenin yıllık düzenlenmiş bütçe hesaplarını hazırlayarak, mali komite ve yürütme kurulna sunmak, ü <span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Üniversite sermayesinin belirlenen amaçlar için harcanmasını sağlamak ve Yürütme kurulu tarafından tahsis edilen bu gibi işleri yerine getirmektir. Denetim bölümünün temel görevi ise, ödeme için mali işler sorumlusuna sunulan tüm isteklerin ön denetimini yapmaktır. Bölüm iki kısma ayrılır: 1. Bölüm, ana kampüse bağlı mali işlerle ilgilenir, 2. Bölüm ise bölgesel ofislerin mali işleriyle ilgilenir. Hedefleri: a) Üniversiteye bir mali müşavir olarak hizmet vermek, b) Denetim ve denge sistemini sağlamak ve, c) Hak ve hukuk kurallarını sağlamaktır. Üniversite tüm işlevsel harcamalarını, yıllık okul harçlarından gelen ücretler ile karşılar. Hükümetten ve diğer bağışçılardan yardımlar olarak sadece %15 civarını alır. Üniversite, gelişim bütçesi üzerine 120 milyon Rs(Rupee) civarında bir harcama yapar. Aynı zamanda gelecekteki ihtiyaçlar için düzenli olarak bağış fonuna para yatırır. Bağış fonu tutnakları, alt yapı, laboratuarlar, araç-gereçler, eğitim imkanları ve ARGE harcamaları için kullanılır.
 * <span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Finansal Yapısı **

**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Kaynaklar ** <span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Allama Iqbal Open University(2010) []

Jumani, N.B., Hussain, M.A., Khan, S.B.(2009) Emerging Paradigm of Management and Training in Open University in Pakistan. 5th International Conference in Open&Distance Learning, Greece.

Hussain, I.(2008) Role of Distance Education in Promoting Access in Pakistan. Asian Journal of Distance Education, 6(2), 42-46.

Sangı, N.A. (2005) Engineering Quality Learning Through ICT An AIOU Model for Online Education an Research. ICDE International Conference on Open Learning&Distance Education, New Delhi.

**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">VIRTUAL ÜNİVERSİTESİ(VU), PAKİSTAN ** <span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Virtual üniversitesi, Pakistan’ın tamamen modern bilgi ve iletişim teknolojilerine dayanarak yürütülen ilk üniversitesidir. Bir kamu sektörü olarak, devlet tarafından kurulmuştur. Üniversite ilk öğrenci grubunu 2002 yılının Mart ayında, Bilgisayar Bilimi/Bilgi Teknolojisi alanında 4 yıllık bir lisans programına almıştır. Virtual Üniversitesi’nin öğretim sürecinde televizyon ve Internet temel kısımları oluşturur. Şifresiz uydu televizyon yayınlarını kullanarak, öğrencilerin fiziksel yerleri ne olursa olsun programları takip etmelerine olanak tanır. Böylece, ülkedeki nitelikli profesörlerin eksikliği sorununun üstesinden gelirken, üniversitelerdeki yetersizliği de azaltmayı amaçlar. Virtual üniversitesi, ülkenin en iyi profesörlerini belirleyerek, kurumsal üyelikleri her ne olursa olsun, onlardan derslerin geliştirilmesi ve dağıtılması için ricada bulunur. Böylece, sadece kendi öğrencilerine değil ülkedeki diğer tüm üniversitelerdeki öğrencilere de en iyi dersleri sunmayı amaçlar.

<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Kar amacı gütmeyen kurumun misyonu: tüm ülkedeki arzu eden öğrencilere, son derece düşük maliyetli, dünya standartlarında bir eğitim sunmaktır.
 * <span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Misyonu **

<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Üniversitenin vizyonu: gençleri eğitimden faydalanmaya ve sahip olmaya cesaretlendirmektir.
 * <span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Vizyon **

<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Virtual Üniversitesi eğitim verirken, televizyon yayını ve Internet’in mantıklı bir kombinasyonunu kullanır. Pakistan’daki önemli üniversitelerden ve kurumlardan çeşitli disiplinlerde profesörler ve uzmanlar Virtual Üniversitesi’nin derslerini geliştirir ve VU öğrencilerine dağıtır. Dersler bu uzmanlar tarafından çok dikkatli ve ayrıntılı bir şekilde hazırlanır. Sonrasında dersler profesyonel stüdyolarda kayıt edilir ve ek olarak slaytlar, filmler ve diğer materyaller yayın için hazırlanır. Dersler ücretsiz televizyonda yayınlanır, ayrıca çokluortam CD’lerine ve Internet üzerinden gönderilebilecek uygunlukta hazırlanır. Çoklu formatlar öğrencilerin 24 saatlik bir periyod içerisinde kendi seçtikleri bir zamanda izleyebilmesi açısından yüksek bir esneklik derecesi için olanak tanır. Ek olarak öğrenciler sınavlardan önce de tüm kursu tekrar incelemek için o dersleri kullanabilir. Bunların yanı sıra, belirli kurallara göre hazırlanmış metinler, web-erişimli içerik formunda okuma materyali/ders notları, VU Web sunucularının ev sahipliği yaptığı ve Internet üzerinden ulaşılabilir kapsamlı bir Öğrenme Yönetim Sistemi(LMS) aracılığıyla sunulur.
 * <span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Öğretim Yöntemi **

Virtual Üniversitesi iki çeşit öğrenme yöntemi kullanmaktadır:
 * //<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">1) //****//<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Ev-tabanlı öğrenim: //**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Ev tabanlı yöntemde, üniversite, dersleri, CD’leri ve bildirileri öğrencilerin evlerine göndermektedir. Öğrenciler önceden belirlenen programa göre kendi bölümlerinden sorumlu olur.
 * //<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">2) //****//<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Özel Virtual Kampüste öğrenim: //**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Özel Virtual Kampüs yönteminde, öğrenciler, herhangi bir özel kampüse katılır ve derslerini orada alırlar. Ayrıca dersleri ve CD’leri satın alabilirler veya kendi evlerinde televizyondan da izleyebilirler.

Üniversitenin öğretim yöntemi network-temelli uzaktan eğitim modeline uymaktadır. Sadece ders anlatımları televizyon aracılığıyla olup, diğer tüm işlemler Internet üzerinden yürütülür. Hatta derslerin videoları da sonrasında CD’lerden izlenebildiği için televizyon tek imkân değildir. Genel olarak baktığımızda öğretim sürecinin temel özellikleri:


 * //__<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Dil __//****//<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">: //**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;"> Üniversitenin amacı öğrencilere etkili bir yönde bilgi iletmek, bu nedenle, bu amaç için en uygun dil kullanılır. Genelde üniversite, dersleri hazırlamada ve dağıtımda iki dilli bir yaklaşımı kullanır. İngilizce ve Urdu dilini kullanmaktadır.

Ödevler de öğrenme yönetim sistemi aracılığıyla öğrencilere dağıtılmaktadır ve aynı sistem üzerinden öğrenciler tarafından teslim edilir.
 * //__<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Öğrenme Yönetim Sistemi __//****//<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">: //**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Virtual Üniversitesi kapsamlı bir öğrenme yönetim sistemi kullanmaktadır. Geniş kapsamlı okuma materyalleri/ders notları, web içeriği formunda bu sistem sayesinde sağlanır ve Internet üzerinden ulaşılabilir. Öğrenme yönetim sistemi aynı zamanda her öğrenciye e-mail kolaylığı sağlar. Bunun yanısıra, tüm kursların her dersi için, öğrencilerin sorularına yer verebildiği ve profesörlerden cevaplar alabildikleri bir tartışma alanı sağlamaktadır(Moderated Discussion Board). Bu tartışma panoları tüm VU öğrencileri için dönem boyunca kullanılabilir, hatta daha sonrasında da, oldukça faydalı bir bilgi kaynağı olarak kullanılabilmektedir. Öğrenciler aynı zamanda sorularını e-posta ile de öğretmenlere gönderebilmektedirler ancak tartışma panoları daha çok tercih edilmektedir.

Öğrencilere, hocalarıyla etkileşim için ücretsiz Internet imkânı sağlanır. Tüm kurslardaki derslerin video CD’leri aynı zamanda, ülkenin her yerindeki kampüslerde ve başlıca kitap evlerinde mevcuttur. Ayrıca e-posta ile de sipariş edebilmektedirler. Bunlar, VU öğrencileri, diğer üniversitelerin öğrencileri ve fakülte üyeleri ve ayrıca genel olarak halk için mevcuttur.
 * //__<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Televizyon __//****//<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">: //**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;"><span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Üniversite dersleri yayınlamak için televizyonu kullanmaktadır. Kendine ait dört televizyon kanalını (VTV1, VTV2, VTV3 & VTV4) kullanır. Öğrenciler ve hocalar arasındaki etkileşim Internet üzerinden olmaktadır. Öğrenciler dersleri, tüm ülkeyi kapsayan kampüslerde sınıf ortamlarında dinlerler.

Öğrencilerin bir televizyona ve etkin biçimde hocalarıyla etkileşim kurabilmeleri için Internet bağlantısı olan bir bilgisayara ihtiyaçları vardır. Sanal kampüsler elektronik altyapıyı ve gerekli atmosferi sağlamaktadır. Bir sanal kampüse kayıtlı öğrencilerin evlerinde bir bilgisayara sahip olmaları gerekmemektedir. Diğer taraftan ev-tabanlı öğrencilerin kesinlikle bir bilgisayara ve Internet bağlantısına ihtiyaçları vardır. Bununla birlikte evinde Internet bağlantısı olan bir bilgisayara sahip olmak avantaj olabilir çünkü öğrenciler sonra ekstradan VU Web sunucularındaki okumaları/alıştırmaları yapabilirler.
 * //__<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Sanal Kampüsler __//****//<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">: //**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Üniversite, kendi kampüslerinin birkaçını kendi kurmuştur ve birçoğu da tesis ettirilmiştir. Ek olarak, yüzü aşkın “Özel Sanal Kampüs” tüm ülkede, özel sektör yardımıyla kurulmuştur. Virtual kampüsler, son model çokluortam projektörleri ve ekranlar; bir yerel alan ağında kişisel bilgisayarlar ile donatılmış çokluortamla ve bunun yanı sıra UPS ve jeneratör ile donatılmıştır.


 * //__<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Sınav Merkezleri Kurumu __//****//<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">: //**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;"> Sınavlar, üniversiteler tarafından bu amaç için kurulan merkezlerde, resmi, disiplinli bir ortamda yönetilir. Üniversite ülke içinden sınav merkezlerini duyurur ve sınav yapan kişileri/sınav gözcülerini belirler, bu kişiler genelde diğer özel kolejlerden ve üniversitelerden olurlar. Sınavlar, mümkün olduğunca elektronik olarak gerçekleşir fakat online değil, sınav yapan kişilerin gözetiminde olur. Üniversite tarafından bu amaç için geliştirilmiş özel yazılım kullanılır. Elektronik sınav dosyaları daha sonra not verilmek üzere Virtual Üniversitesi ofislerine gönderilir.

<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Virtual Üniversitesi Pakistan Devleti tarafından kurulmuş, kar amacı gütmeye bir kamu sektörü, özerk bir üniversitedir. Pakistan’ın cumhurbaşkanı Rektör’dür. Rektör, öğretim, araştırma, yönetim, üniversitenin genel etkinliği ve iyi düzenini yükseltmek için düzenlenen Virtual Üniversitesi Yönetmeliğini, kanunları, yasaları ve kuralları sağlama sorumluluğuna sahip üniversitenin başkanı ve akademik görevlisidir. Bilgi Teknolojisi Bakanlığı tarafından yetkilendirilen bir Yönetim Kurulu, üniversitenin idaresi ile görevli kurumun en üst noktasıdır, genel denetleme ve idari kontrol, akademik ve finansal işler ve de üniversitenin prensiplerini sağlama yetkisinden sorumludur. Üniversitenin finansmanı Yüksek Eğitim Kurulu tarafından sağlanır.
 * <span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Yönetim Yapısı **

Üniversitenin en üst yöneticisi ve en üst akademik memuru Rektör’dür. Diğer temel memurlar Kayıt Memuru, Sınav Gözetmenleri ve Geleneksel üniversitelerdeki gibi benzer rolleri ile Mali Yöneticiyi kapsar. Virtual Üniversitesi’ni diğer kurumlardan ayıran ve onu tanımlayan özel bölümler, bir Network oluşturma bölümü, bir Bilgi teknolojisi bölümü ve büyük bir TV üretim ve yayın bölümünü içerir. Bu bölümler, Teknik Servisler Müdürü tarafından yönetilir. Virtual Üniversitesi’nin resmi kuruluşları, Akademik Kurul, Maliye&Planlama Komitesi, Eğitim kurulu, Eğitimi geliştirme ve araştırma kurulu, Seçim Kurulu, Yürütme Kurulunu kapsar. Rektör tarafından yetkilendirilen bu kurumlar Yöneticiler Kuruluna önerilerde bulunurlar. Üniversite görevlileri, kayıt memuru, mali yönetici ve sınavları kontrol edenleri içerir. Üniversitenin örgütsel yapısı bürokratik modele uygundur. En üstteki yöneticiler kurulundan başlayarak aşağıya doğru inen bir görev dağılımı vardır. Belirli kuralları vardır ve bunları sağlama sorumluluğu rektöre aittir.

**<span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Kaynaklar ** <span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; line-height: 115%;">Virtual University. []

Malik, N. (2009) ODL Example: Virtual University of Pakistan (VUP). Pandora Distance Education Guidebook 1th edition.

Hussain, I. (2007) A Study of Student’s Attitude Towards Virtual Education in Pakistan. Turkish Online Journal of Distance Education(TOJDE), 8(2), 69-79.